BÀ PHI YẾN – CÂU CHUYỆN ĐƯỢC GÌN GIỮ QUA NHIỀU THẾ HỆ
- Thứ hai - 12/10/2026 11:13
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Giữa những câu chuyện được lưu truyền trên vùng đất Côn Đảo, truyền thuyết về Bà Phi Yến đã trở thành một phần trong đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người dân nơi đây. Qua bao thế hệ, câu chuyện ấy vẫn được nhắc nhớ, gắn liền với An Sơn Miếu và một lễ hội truyền thống mang đậm bản sắc địa phương.
Truyền thuyết về Bà Phi Yến
Theo truyền thuyết dân gian tại Côn Đảo, Bà Phi Yến, tục gọi là Lê Thị Răm, là vợ của Vua. Trong thời gian Vua bôn đào ra Côn Đảo để tránh sự theo dõi của lực lượng đối kháng, vì thất bại liên tục nên có ý định đưa Hoàng tử Hội An ra nước ngoài để cầu viện, Bà Phi Yến không bằng lòng nên ngỏ lời khuyên ngăn, song Vua nổi trận lôi đình nên đã truyền lệnh giam cầm bà vào một hang đá trên hòn đảo hoang vắng nằm về hướng Tây Nam của quần đảo Côn Đảo (hòn Bà ngày nay).
Tương truyền, Bà được Hắc Hổ và Vượn Bạch cứu thoát, đưa về làng Cỏ Ống. Đến rằm tháng Mười năm Ất Tỵ (1785), Bà được người dân làng An Hải mời về dự lễ đàn chay. Tại đây, sau khi bị một kẻ xấu xúc phạm, Bà đã chọn cái chết để giữ trọn danh tiết.
Cảm thương trước số phận và trân trọng phẩm hạnh của Bà, người dân địa phương đã lập miếu thờ, tưởng nhớ và truyền lại câu chuyện qua nhiều thế hệ.
Truyền thuyết về Bà Phi Yến và Hoàng tử Cải còn gắn với câu ca dao quen thuộc:
“Gió đưa cây cải về trời,
Rau răm ở lại chịu lời đắng cay.”
Rau răm ở lại chịu lời đắng cay.”
Câu chuyện mang đậm màu sắc dân gian ấy đã trở thành một phần ký ức văn hóa của Côn Đảo, thể hiện sự tôn kính của người dân đối với hình tượng người phụ nữ thủy chung, tiết hạnh.
|
|
 |
 |
 |
An Sơn Miếu – Nơi lưu giữ một câu chuyện văn hóa
Cách trung tâm Côn Đảo khoảng 2 km về phía Tây Nam, An Sơn Miếu (Miếu Bà Phi Yến) nằm trên đường Hoàng Phi Yến, Khu 3, đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh. Ngôi miếu được xây dựng vào năm 1958, là nơi thờ Bà Phi Yến cùng những nhân vật gắn với truyền thuyết về Bà, gồm Quan Đô đốc Ngọc Lân và Hoàng tử Hội An.
Không gian ngôi miếu mang vẻ trang nghiêm, thanh tịnh, là nơi người dân và du khách đến dâng hương, tìm hiểu câu chuyện dân gian đã gắn bó với đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân trên đảo.
Ngày 18/4/2007, An Sơn Miếu được UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (nay là Thàn phố Hồ Chí Minh) công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 1442/QĐ-UBND.
Trải qua thời gian, An Sơn Miếu không chỉ là một địa điểm tín ngưỡng mà còn là nơi lưu giữ, tiếp nối những giá trị văn hóa truyền thống của Côn Đảo.
Lễ hội truyền thống Lễ giỗ Bà Phi Yến – Di sản được gìn giữ và trao truyền
Hằng năm, vào ngày 18 tháng Mười âm lịch, người dân Côn Đảo tổ chức Lễ giỗ Bà Phi Yến nhằm tưởng nhớ, tri ân Bà. Từ một sinh hoạt tín ngưỡng dân gian, lễ giỗ đã trở thành nét văn hóa truyền thống đặc sắc của địa phương.
Lễ hội là dịp để cộng đồng cùng tham gia các nghi thức truyền thống, tưởng nhớ những câu chuyện được lưu truyền từ nhiều thế hệ, đồng thời giới thiệu những giá trị văn hóa bản địa đến với du khách.
Ngày 09/4/2022, Lễ hội truyền thống Lễ giỗ Bà Phi Yến được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ghi nhận giá trị của một lễ hội truyền thống được cộng đồng Côn Đảo gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ hội còn là dịp kết nối cộng đồng, góp phần bảo tồn các phong tục, nghi lễ và làm phong phú thêm trải nghiệm du lịch văn hóa tại Côn Đảo.
Để câu chuyện tiếp tục được kể…
Ngày nay, Côn Đảo được biết đến với những bãi biển trong xanh, những cánh rừng nguyên sinh và hệ thống di tích lịch sử đặc biệt. Nhưng bên cạnh vẻ đẹp thiên nhiên và những dấu ấn lịch sử, vùng đất này còn có những câu chuyện văn hóa được lưu giữ trong đời sống thường ngày.
Câu chuyện về Bà Phi Yến vẫn hiện diện nơi An Sơn Miếu, trong những nén hương thành kính, trong lễ giỗ được tổ chức mỗi năm và trong lời kể của người dân dành cho các thế hệ tiếp nối.
Bởi có những giá trị văn hóa không chỉ được gìn giữ qua những công trình hay nghi lễ, mà còn sống mãi trong ký ức và tình cảm của cộng đồng.
Nếu có dịp đến Côn Đảo, hãy dành thời gian ghé thăm An Sơn Miếu, lắng nghe câu chuyện về Bà Phi Yến và khám phá thêm một nét đẹp văn hóa đã gắn bó với vùng đất này qua nhiều thế hệ.
Thông tin tham quan An Sơn Miếu
-
Địa chỉ: Đường Hoàng Phi Yến, Khu 3, đặc khu Côn Đảo, Thành phố Hồ Chí Minh.
-
Giờ tham quan: 07:00 – 18:00 hằng ngày.
-
Khoảng cách: Khoảng 2 km từ trung tâm Côn Đảo.