Côn Đảo giữ màu xanh giữa nhịp phát triển

9 năm trước, tôi rời cảng Trần Đề trên chuyến tàu cao tốc đầu tiên (2017) ra Côn Đảo. Con tàu khi ấy như một nhịp cầu mới nối đất liền với hòn đảo từng được nhắc nhiều trong những trang sử.

Tôi còn nhớ cảm giác đứng ở boong tàu, nhìn biển mở ra mênh mang, trong lòng vừa háo hức vừa dè dặt. Côn Đảo trong ký ức tôi khi đó lặng lẽ, thiêng liêng. Người đến đảo chủ yếu để thăm viếng, để tìm lại những trang sử đã học qua sách vở bằng một cảm giác thật hơn.

Nhưng điều khiến tôi lặng đi không phải sự nhộn nhịp ấy mà là cách hòn đảo đang thay đổi theo một hướng rất rõ ràng: xanh hơn.
Chiều xuống, tôi vào Nghĩa trang liệt sĩ Hàng Dương. Con đường dẫn vào rợp bóng cây. Ghé vào những cửa hàng bán đồ cúng bày hoa tươi, trái cây, bánh kẹo, các bộ quần áo mới, nón lá, khăn rằn… được sắp xếp ngay ngắn. Người bán nói nhẹ như một lời nhắc quen thuộc: “Ở đây không đốt vàng mã nữa”.

Khu vực mộ nữ Anh hùng Liệt sĩ Võ Thị Sáu và các anh hùng liệt sĩ khác, không còn mùi giấy cháy. Không gian trong và tĩnh. Tôi khựng lại một chút. Ký ức cũ chợt hiện về là đêm khói vàng mã bảng lảng, những đống tro sau lễ viếng. Còn bây giờ, mọi thứ giản dị hơn. Lễ vật là đồ thật. Dâng lên rồi thỉnh về, phần còn lại được gom lại để làm từ thiện.

Không khói, không lửa, không tro tàn bay trong gió. Đồ lễ đặt ngay ngắn. Người viếng đứng lặng, khấn nhỏ. Sự trang nghiêm lúc này không nằm ở nghi thức rườm rà, mà ở cách người ta giữ cho nơi này sạch sẽ và tôn nghiêm.

Tôi đi dọc những con đường ven biển, màu xanh hiện ra ở khắp nơi. Bãi biển sạch. Không ai nói lớn về “xanh hóa”. Không khẩu hiệu dày đặc. Nó hiện ra từ nghĩa trang không còn khói vàng mã, từ hình ảnh du khách nhặt lại chiếc ly giấy vô tình rơi xuống; người dân thu gom rác trước hiên nhà. Những hành động nhỏ, lặp đi lặp lại mỗi ngày.

Côn Đảo hôm nay đông hơn nhưng xanh hơn. Có những nơi phát triển rồi đánh mất điều từng làm nên bản sắc. Còn ở Côn Đảo, giữa những chuyến tàu nối nhau cập bến, màu xanh dường như ở lại, không chỉ trong thiên nhiên mà trong cách người ta ứng xử với mảnh đất này.

Rời đảo trong buổi chiều nắng nhẹ, nhìn những tán cây rì rào trong gió. Màu xanh ấy không chỉ là màu của biển, của lá. Đó là màu của một lựa chọn, phát triển nhưng không đánh mất mình.