NGHE BÀNG KỂ CHUYỆN ...

Cây bàng được xem là biểu tượng của Côn Đảo. Cây bàng góp phần tạo nên không gian trầm mặc, cổ kính, hoang sơ. Không chỉ thế, cây bàng còn là sự song hành với lịch sử đẫm nước mắt của “địa ngục trần gian” với biết bao đau thương, mất mát.
 

Cây bàng lá nõn xanh ngời

Ngày ngày chim đến tìm mồi chíp chiu

Đường xa gánh nặng sớm chiều

Kê cái đòn gánh bao nhiêu người ngồi

Đêm qua em ngủ đi rồi

Thấy bàng bỗng lớn, tốt tươi lạ thường

Thấy cả Bác Hồ về làng

Cũng ngồi ở gốc cây bàng của em

 

Ngày trước, cây bàng cùng tù nhân Côn Đảo vượt qua những năm tháng đấu tranh cách mạng ở chốn “địa ngục trần gian”. Bị bắt, bị tra tấn, bị bỏ đói nhưng các chiến sĩ vẫn không nản lòng, họ nhiều khi phải ăn lá bàng non để duy trì sự sống. Vì thế, trong các hệ thống trại giam, nhà tù Côn Đảo đến nay vẫn còn rất nhiều cây bàng cổ thụ, như một nhân chứng lịch sử bi hùng.
Bàng ở Côn Đảo tuy hứng chịu nắng gió, mưa bão khắc nghiệt nhưng vẫn dẻo dai, vững chãi và xanh tốt. Ngoài việc tỏa bóng mát, bàng còn đem lại giá trị kinh tế cho người dân nơi đây. Với lượng hạt phong phú thì thức quà hạt bàng Côn Đảo dần đã trở món quà Đảo xa mà không du khách nào có thể bỏ lỡ.  

Ở vùng đất Côn Đảo thân thương này có tất thảy những đặc sản từ bàng. Hạt bàng khi thu về phải được phơi qua nhiều lần nắng để vỏ khô lại, rồi mới đem đi chế biến. Trước đây, mứt hạt bàng chỉ có hai vị là vị mặn và vị ngọt, tuy nhiên thời gian gần đây để đáp ứng nhu cầu của khách du lịch, mứt bàng đã được chế biến đa dạng vị hơn. Hạt bàng giờ đây đã trở thành một đặc sản rất riêng, được du khách tìm mua mỗi khi đến Côn Đảo.
Không chỉ mang sứ mệnh qua những tháng năm chiến tranh, những cây bàng này tiếp tục gắn bó với người dân Côn Đảo trên con đường hội nhập hôm nay bằng một thứ đặc sản nổi tiếng: hạt bàng, mứt bàng. Hạt bàng Côn Đảo rụng xuống được người dân nhặt về phơi khô, tách ra lấy nhân và phơi nắng sau đó chế biến thành nhiều món đặc sắc như: hạt bàng nướng mọi, hạt bàng rang muối, hạt bàng ngào đường hay đặc biệt hơn cả chính là món Bánh quy hạt bàng.
Nơi đây, bàng hiện diện sâu đậm trong tâm thức bao người, bao thế hệ. Nói thế là bởi, gần như bất cứ đâu trên vùng đất này đều có bóng dáng của bàng, từ các lối mòn, đến trục đường quốc lộ, khu du lịch. Từ trong những trang sách, những câu chuyện về quá khứ khốc liệt nhưng oai hùng của các cựu tù chính trị đến nhịp sống thường ngày,bàng cứ thế, cùng đi qua những thăng trầm cũng như chứng kiến sự “thay da đổi thịt” của mảnh đất từng được mệnh danh là “địa ngục trần gian” này.  
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, cây bàng vẫn sừng sững giữa đất trời, để giờ người dân Côn Đảo luôn nhắc đến cây bàng với sự tự hào và trìu mến
Cây bàng còn là cây di sản – Biểu tượng bất khuất của tinh thần Côn Đảo
Ở Côn Đảo có tổng cộng 79 cây di sản bao gồm: 7 quần thể và 1 cây cổ thụ có giá trị lịch sử văn hóa đã được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận danh hiệu Cây di sản Việt Nam.
Những cây di sản ở Di tích trại Phú Hải (thuộc hệ thống nhà tù Côn Đảo) từng chứng kiến bao thăng trầm của lịch sử: sự đàn áp dã man của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ cũng như tinh thần trung kiên, bất khuất của người tù Côn Đảo yêu nước và cả những giây phút trào nước mắt hạnh phúc trong ngày Côn Đảo được giải phóng
Cũng chính vì thế nên Bàng dần trở thành loài cây đặc thù khi nhắc đến mảnh đất này. Người dân Côn Đảo đón lấy món quà của thiên nhiên chế biến thành đặc sản. Mứt hạt Bàng đã trở thành món quà đặc sản bình dị nhưng mang đậm dấu ấn Côn Đảo mà rất nhiều du khách khi du lịch Côn Đảo đều mua một ít về làm quà và mang theo những câu chuyện lịch sử bi hùng.
Trải qua bao nhiêu thăng trầm trong lịch sử, sự hy sinh oanh liệt của các anh hùng chiến sĩ để gìn giữ độc lập dân tộc với ước thế hệ mai sau sẽ luôn được sống hòa bình, hạnh phúc. Cứ như cây bàng vậy, dù ở đâu, trong điều kiện sống nào cũng bền bỉ nảy nở, tươi mát một màu xanh...